13. Мегаполистер

Сөздікқор

1/12

Тренажер

1/12

Урок

1/10

Урок

2/10

Урок

3/10

Поздравляем!

Урок закончен

очков
1. Сәйкестендіріңіз
  • Зәулім ғимараттар
  • Көлік кептелісі
Көлік кептелісіАлып шаһарлар Зәулім ғимараттар
  • Алып шаһарлар
2. Сәйкестендіріңіз
  • Халық саны
  • Түрлі ұлт өкілдері
Өмір сүруге қолайлыХалық саныДемалыс орындары, саябақтарТүрлі ұлт өкілдері
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Демалыс орындары, саябақтар
3. Сәйкестендіріңіз
  • Көше қиылыстары
  • Халықаралық әуежайлар
Халықаралық әуежайларӨндіріс орындарыҮлкен байланыс жолдарыКөше қиылыстары
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Өндіріс орындары
4. Сәйкестендіріңіз
  • Көлік кептелісі
  • Зәулім ғимараттар
  • Алып шаһарлар
  • Тынымсыз өмір
  • Өндіріс орындары
  • Көлік кептелісі
  • Зәулім ғимараттар
  • Халықаралық әуежайлар
  • Алып шаһарлар
  • Тынымсыз өмір
5. Құрастырыңыз
 
 
с
С
Х
Х
н
Н
а
А
л
Л
ы
Ы
қ
Қ
а
А
ы
Ы
6. Сәйкестендіріңіз
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Өндіріс орындары
  • Көше қиылыстары
  • Халықаралық әуежайлар
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Өндіріс орындары
  • Түрлі ұлт өкілдері
  • Көше қиылыстары
  • Халықаралық әуежайлар
  • Зәулім ғимараттар
7. Құрастырыңыз
ы
Ы
м
М
н
Н
ө
Ө
ы
Ы
і
І
р
Р
м
М
ы
Ы
з
З
с
С
Т
Т
8. Сәйкестендіріңіз
9. Сәйкестендіріңіз
  • Тынымсыз өмір
  • Халық саны
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Халықаралық әуежайлар
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Тынымсыз өмір
  • Халық саны
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Халықаралық әуежайлар
  • Алып шаһарлар
10. Жазыңыз
11. Сәйкестендіріңіз
12. Жазыңыз
13. Сәйкестендіріңіз
14. Толықтырыңыз
  1. -
    Сонымен,
    Нью-Йоркке
    де
    келдік,
    ә?!
  2. -
    Иә,
    сене
    алар
    емеспін!
    Мен
    ешқашан
    мынадай
    көрген
    емеспін.
  3. -
    Мұндай
    қаладағы
    өмірі
    туралы
    да
    ештеңе
    оқымадым.
  4. -
    Дәнеңе
    де
    жоқ
    уайымдама!
    Бірақ
    мен
    күнделікті
    мұндай
    шыдай
    алмаймын.
  5. -
    Оның
    рас
    енді.
    Қаланың
    ешкім
    бірден
    үйрене
    алмайды
    ғой.
  • саны,
  • кептелісіне
  • өміріне
  • зәулім
  • халық
  • ғимараттарды
  • тынымсыз
  • көлік
15. Дұрыс нұсқасын таңдаңыз
  • Такси шақыру
  • Әрине, керемет қой!
  • Тынымсыз өмір
16. Сөйлем құрастырыңыз
емеспін.
емеспін.
шаһарларды
шаһарларды
көрген
көрген
Мен
Мен
алып
алып
ешқашан
ешқашан
17. Толықтырыңыз
  1. -
    Салтанат,
    сен
    еліміздің
    астанасына
    көшкелі
    жатырсың
    ба?
  2. -
    Иә,
    көбейгелі,
    бас
    қаламыз
    қызықты
    болып
    келе
    жатыр.
  3. -
    Менің
    ағам
    былтыр
    көшіп
    кетті.
    Барғалы
    тек
    шешімінің
    дұрыс
    болғанын
    айтады.
  4. -
    Қала
    деген
    ғой.
  5. -
    Енді
    қалалықтар
    секілді
    жүгіргелі
    жатырсың
    ба?
  6. -
    Оны
    көрермін.
    Менің
    түрлі
    де
    танысқалы
    жатырмын..
    Жұмысыма
    қатысты
    жоспарым
    көп.
  • ұлт
  • сүруге
  • халық
  • қолайлы
  • саябақтарда
  • үлкен
  • өмір
  • өкілдерімен
  • саны
18. Дұрыс нұсқасын таңдаңыз
  • Әуежайға баратын жол
  • Қала өмір сүруге ыңғайлы
  • Жолдан өткенде абай бол
  • Көшеде адамдар көп
19. Дұрыс нұсқасын таңдаңыз
  • Қалада тынымсыз өмір.
  • Зәулім ғимараттар ұнайды.
  • Қалада халықаралық әуежай бар.
20. Дұрыс нұсқасын таңдаңыз
  • Тынымсыз өмір
  • Саябақтағы демалыс
  • Көлік кептелісі
21. Дұрыс жауапты таңдаңыз
Үлкен қалаларда адамдардан неден сақтануы керек?
  • Халықаралық әуежайлардан
  • Зәулім ғимараттардан
  • Үлкен байланыс жолдардан
22. Дұрыс нұсқасын таңдаңыз
  • Өндіріс орындарының болмауы
  • Ұшақтар жиі ұшады
  • Алып шаһарлар ерекшелігі
23. Диалогты тыңдаңыз
  1. -
    Сізге
    үлкен
    қалалардың
    ішінде
    қайсысы
    көбірек
    ұнайды?
  2. -
    Мен
    Лондонды
    ерекше
    ұнатамын.
    Лондонның
    өзінде
    де,
    сырт
    жағында
    да
    табиғаты
    өте
    керемет.
  3. -
    Халқының
    саны
    қандай?
    Қанша
    дегенмен
    мегаполис
    қой.
  4. -
    Лондон
    қаласында
    14
    миллионға
    жуық
    адам
    тұрады.
    Бірақ
    қала
    ішінде
    адамның
    көптігі
    қатты
    білінбейді.
  5. -
    Қоғамдық
    көліктерде
    қалай?
  6. -
    Метро
    ішінде,
    әрине,
    адам
    үнемі
    толып
    жүреді.
    Ал
    екіқабатты
    автобустарына
    мінсеңіз,
    үстінде
    отырып,
    қаланы
    тамашалауға
    керемет
    мүмкіндік
    бар.
  7. -
    Көлік
    кептелісі
    көп
    пе?
  8. -
    Әр
    кезде
    әрқалай
    негізі.
    Жұмысқа
    баратын
    таңғы
    уақыт
    пен
    қайтатын
    кешкі
    уақытта
    көліктер
    кептелісі
    болады.
24. Жауап беріңіз
Лондон сұхбат берушіге несімен ұнайды?
  • Көлік кептелісімен
  • Халқының санымен
  • Табиғатымен
25. Толықтырыңыз
  1. -
    Сізге
    үлкен
    қалалардың
    қайсысы
    көбірек
    ұнайды?
  2. -
    Мен
    Лондонды
    ерекше
    ұнатамын.
    Лондонның
    өзінде
    де,
    да
    табиғаты
    өте
    керемет
  3. -
    Халқының
    саны
    қандай?
    Қанша
    дегенмен
    мегаполис
    қой.
  4. -
    Лондон
    14
    миллионға
    жуық
    адам
    тұрады.
    Бірақ
    қала
    ішінде
    адамның
    көптігі
    қатты
    білінбейді.
  5. -
    қалай?
  6. -
    Метро
    ішінде,
    әрине,
    адам
    үнемі
    толып
    жүреді.
    Ал
    екіқабатты
    автобустарына
    мінсеңіз,
    үстінде
    отырып,
    қаланы
    тамашалауға
    керемет
    мүмкіндік
    бар.
  7. -
    көп
    пе?
  8. -
    Әр
    кезде
    әрқалай
    негізі.
    Жұмысқа
    баратын
    таңғы
    уақыт
    пен
    қайтатын
    кешкі
    уақытта
    көліктер
    кептелісі
    болады.
  • Көлік
  • Қоғамдық
  • жағында
  • қаласында
  • көліктерде
  • кептелісі
  • ішінде
  • сырт
26. Дұрыс орналастырыңыз
  • Халқының саны қандай?
  • Лондон қаласында 14 миллионға жуық адам тұрады.
  • Метро ішінде, әрине, адам үнемі толып жүреді.
  • Қоғамдық көліктерде қалай?
  • - Мен Лондонды ерекше ұнатамын.
  • - Сізге үлкен қалалардың ішінде қайсысы көбірек ұнайды?
27. Мәтінді оқыңыз, тыңдаңыз
Алып шаһарлар несімен ерекше? Бір қалаларға барсаң, бірден ұнайды. Өмір сүруге қолайлы, түрлі мәдениетпен, ұлт өкілдерімен танысуға болады. Ал кейбір қалалардан көптеген өндіріс орындарын, көлік кептелісі мен тынымсыз өмір сипатын көруге болады. Басқа мемлекетке барғалы жатсаңыз, алдын-ала ақпарат жинағаныңыз дұрыс. Әлем бойынша экономика, әлеумет, денсаулық сақтау, білім беру жүйелері, қоғамдық көлік мәселелері жөнінен Ванкувер, Вена, Цюрих бірінші орында тұр, ал Сидней, Оукланд және Копенгаген екінші тізімде екен. Нью-Йорк қаласы елуінші орында екен. Себебі, онда қылмыс өте көп. Лондон халықаралық қатынастары өте жақсы дамыған қала екен. Тұманды алып қаланың жағымсыз жағы – климаты мен жол кептелісі.
Толығырақ
28. Жауап беріңіз
Алып шаһарлар несімен ерекше? Бір қалаларға барсаң, бірден ұнайды. Өмір сүруге қолайлы, түрлі мәдениетпен, ұлт өкілдерімен танысуға болады. Ал кейбір қалалардан көптеген өндіріс орындарын, көлік кептелісі мен тынымсыз өмір сипатын көруге болады. Басқа мемлекетке барғалы жатсаңыз, алдын-ала ақпарат жинағаныңыз дұрыс. Әлем бойынша экономика, әлеумет, денсаулық сақтау, білім беру жүйелері, қоғамдық көлік мәселелері жөнінен Ванкувер, Вена, Цюрих бірінші орында тұр, ал Сидней, Оукланд және Копенгаген екінші тізімде екен. Нью-Йорк қаласы елуінші орында екен. Себебі, онда қылмыс өте көп. Лондон халықаралық қатынастары өте жақсы дамыған қала екен. Тұманды алып қаланың жағымсыз жағы – климаты мен жол кептелісі.
Толығырақ
Нью-Йорк қаласы неге төменгі орында?
  • Әдемі емес
  • Қылмыс көп
  • Саябақ жоқ
29. Дұрыс нұсқасын таңдаңыз
Алып шаһарлар несімен ерекше? Бір қалаларға барсаң, бірден ұнайды. Өмір сүруге қолайлы, түрлі мәдениетпен, ұлт өкілдерімен танысуға болады. Ал кейбір қалалардан көптеген өндіріс орындарын, көлік кептелісі мен тынымсыз өмір сипатын көруге болады. Басқа мемлекетке барғалы жатсаңыз, алдын-ала ақпарат жинағаныңыз дұрыс. Әлем бойынша экономика, әлеумет, денсаулық сақтау, білім беру жүйелері, қоғамдық көлік мәселелері жөнінен Ванкувер, Вена, Цюрих бірінші орында тұр, ал Сидней, Оукланд және Копенгаген екінші тізімде екен. Нью-Йорк қаласы елуінші орында екен. Себебі, онда қылмыс өте көп. Лондон халықаралық қатынастары өте жақсы дамыған қала екен. Тұманды алып қаланың жағымсыз жағы – климаты мен жол кептелісі.
Толығырақ
  • Халықаралық әуежайлардың әдемілігі.
  • Көлік кептелісі көп.
  • Алып қалалардың сипаттамасы.
30. Әңгіме жүргізіңіз
  • Бот
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Көше қиылыстары
  • Тынымсыз өмірімен
1.

Тынымсыз өмір

Беспокойная жизнь

Тынымсыз өмір

Беспокойная жизнь

ТЫНЫМСЫЗ ӨМІР
р
Р
ы
Ы
Т
Т
м
М
м
М
з
З
ы
Ы
с
С
 
 
н
Н
ы
Ы
ө
Ө
і
І
  • Көлік кептелісі
  • Өндіріс орындары
  • Көше қиылыстары
  • Тынымсыз өмір
  • Перекрестки улиц
  • Транспортная пробка
  • Производственные места
  • Беспокойная жизнь

Беспокойная жизнь

  • Көлік кептелісі
  • Өндіріс орындары
  • Көше қиылыстары
  • Тынымсыз өмір

Беспокойная жизнь

р
Р
ы
Ы
Т
Т
м
М
м
М
з
З
ы
Ы
с
С
 
 
н
Н
ы
Ы
ө
Ө
і
І

Беспокойная жизнь

2.

Зәулім ғимараттар

Небоскрёбы

Зәулім ғимараттар

Небоскрёбы

ЗӘУЛІМ ҒИМАРАТТАР
м
М
і
І
ғ
Ғ
л
Л
т
Т
а
А
м
М
 
 
т
Т
р
Р
З
З
р
Р
а
А
у
У
а
А
ә
Ә
и
И
  • Көлік кептелісі
  • Көше қиылыстары
  • Зәулім ғимараттар
  • Өндіріс орындары
  • Небоскрёбы
  • Производственные места
  • Перекрестки улиц
  • Транспортная пробка

Небоскрёбы

  • Көлік кептелісі
  • Көше қиылыстары
  • Зәулім ғимараттар
  • Өндіріс орындары

Небоскрёбы

м
М
і
І
ғ
Ғ
л
Л
т
Т
а
А
м
М
 
 
т
Т
р
Р
З
З
р
Р
а
А
у
У
а
А
ә
Ә
и
И

Небоскрёбы

3.

Көлік кептелісі

Транспортная пробка

Көлік кептелісі

Транспортная пробка

КӨЛІК КЕПТЕЛІСІ
і
І
К
К
л
Л
і
І
с
С
 
 
п
П
ө
Ө
к
К
т
Т
е
Е
к
К
л
Л
і
І
е
Е
  • Алып шаһарлар
  • Көлік кептелісі
  • Халықаралық әуежайлар
  • Халық саны
  • Численность населения
  • Международные аэропорты
  • Транспортная пробка
  • Большие города

Транспортная пробка

  • Алып шаһарлар
  • Көлік кептелісі
  • Халықаралық әуежайлар
  • Халық саны

Транспортная пробка

і
І
К
К
л
Л
і
І
с
С
 
 
п
П
ө
Ө
к
К
т
Т
е
Е
к
К
л
Л
і
І
е
Е

Транспортная пробка

4.

Халық саны

Численность населения

Халық саны

Численность населения

ХАЛЫҚ САНЫ
н
Н
 
 
л
Л
с
С
Х
Х
ы
Ы
қ
Қ
ы
Ы
а
А
а
А
  • Халық саны
  • Көше қиылыстары
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Зәулім ғимараттар
  • Небоскрёбы
  • Перекрестки улиц
  • Численность населения
  • Подходит для жизни

Численность населения

  • Халық саны
  • Көше қиылыстары
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Зәулім ғимараттар

Численность населения

н
Н
 
 
л
Л
с
С
Х
Х
ы
Ы
қ
Қ
ы
Ы
а
А
а
А

Численность населения

5.

Көше қиылыстары

Перекрестки улиц

Көше қиылыстары

Перекрестки улиц

КӨШЕ ҚИЫЛЫСТАРЫ
ы
Ы
ш
Ш
с
С
 
 
т
Т
ы
Ы
ө
Ө
қ
Қ
р
Р
К
К
ы
Ы
е
Е
л
Л
а
А
и
И
  • Халық саны
  • Зәулім ғимараттар
  • Тынымсыз өмір
  • Көше қиылыстары
  • Беспокойная жизнь
  • Перекрестки улиц
  • Численность населения
  • Небоскрёбы

Перекрестки улиц

  • Халық саны
  • Зәулім ғимараттар
  • Тынымсыз өмір
  • Көше қиылыстары

Перекрестки улиц

ы
Ы
ш
Ш
с
С
 
 
т
Т
ы
Ы
ө
Ө
қ
Қ
р
Р
К
К
ы
Ы
е
Е
л
Л
а
А
и
И

Перекрестки улиц

6.

Үлкен байланыс жолдары

Большие транспортные развязки

Үлкен байланыс жолдары

Большие транспортные развязки

ҮЛКЕН БАЙЛАНЫС ЖОЛДАРЫ
н
Н
к
К
 
 
й
Й
н
Н
с
С
б
Б
Ү
Ү
а
А
ы
Ы
а
А
л
Л
л
Л
д
Д
ж
Ж
л
Л
р
Р
ы
Ы
 
 
о
О
а
А
е
Е
  • Халық саны
  • Алып шаһарлар
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Көлік кептелісі
  • Численность населения
  • Большие города
  • Транспортная пробка
  • Большие транспортные развязки

Большие транспортные развязки

  • Халық саны
  • Алып шаһарлар
  • Үлкен байланыс жолдары
  • Көлік кептелісі

Большие транспортные развязки

н
Н
к
К
 
 
й
Й
н
Н
с
С
б
Б
Ү
Ү
а
А
ы
Ы
а
А
л
Л
л
Л
д
Д
ж
Ж
л
Л
р
Р
ы
Ы
 
 
о
О
а
А
е
Е

Большие транспортные развязки

7.

Өндіріс орындары

Производственные места

Өндіріс орындары

Производственные места

ӨНДІРІС ОРЫНДАРЫ
і
І
с
С
а
А
 
 
н
Н
ы
Ы
р
Р
р
Р
о
О
ы
Ы
д
Д
Ө
Ө
н
Н
р
Р
д
Д
і
І
  • Көлік кептелісі
  • Зәулім ғимараттар
  • Өндіріс орындары
  • Алып шаһарлар
  • Большие города
  • Транспортная пробка
  • Небоскрёбы
  • Производственные места

Производственные места

  • Көлік кептелісі
  • Зәулім ғимараттар
  • Өндіріс орындары
  • Алып шаһарлар

Производственные места

і
І
с
С
а
А
 
 
н
Н
ы
Ы
р
Р
р
Р
о
О
ы
Ы
д
Д
Ө
Ө
н
Н
р
Р
д
Д
і
І

Производственные места

8.

Өмір сүруге қолайлы

Подходит для жизни

Өмір сүруге қолайлы

Подходит для жизни

ӨМІР СҮРУГЕ ҚОЛАЙЛЫ
е
Е
р
Р
м
М
і
І
с
С
а
А
й
Й
г
Г
Ө
Ө
ы
Ы
л
Л
у
У
л
Л
ү
Ү
р
Р
 
 
 
 
о
О
қ
Қ
  • Алып шаһарлар
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Өндіріс орындары
  • Зәулім ғимараттар
  • Небоскрёбы
  • Большие города
  • Производственные места
  • Подходит для жизни

Подходит для жизни

  • Алып шаһарлар
  • Өмір сүруге қолайлы
  • Өндіріс орындары
  • Зәулім ғимараттар

Подходит для жизни

е
Е
р
Р
м
М
і
І
с
С
а
А
й
Й
г
Г
Ө
Ө
ы
Ы
л
Л
у
У
л
Л
ү
Ү
р
Р
 
 
 
 
о
О
қ
Қ

Подходит для жизни

9.

Халықаралық әуежайлар

Международные аэропорты

Халықаралық әуежайлар

Международные аэропорты

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ӘУЕЖАЙЛАР
л
Л
қ
Қ
а
А
ә
Ә
р
Р
ы
Ы
р
Р
ж
Ж
ы
Ы
е
Е
а
А
а
А
қ
Қ
у
У
л
Л
а
А
 
 
а
А
л
Л
й
Й
Х
Х
  • Алып шаһарлар
  • Зәулім ғимараттар
  • Халықаралық әуежайлар
  • Өндіріс орындары
  • Большие города
  • Небоскрёбы
  • Производственные места
  • Международные аэропорты

Международные аэропорты

  • Алып шаһарлар
  • Зәулім ғимараттар
  • Халықаралық әуежайлар
  • Өндіріс орындары

Международные аэропорты

л
Л
қ
Қ
а
А
ә
Ә
р
Р
ы
Ы
р
Р
ж
Ж
ы
Ы
е
Е
а
А
а
А
қ
Қ
у
У
л
Л
а
А
 
 
а
А
л
Л
й
Й
Х
Х

Международные аэропорты

10.

Демалыс орындары

Места отдыха

Демалыс орындары

Места отдыха

ДЕМАЛЫС ОРЫНДАРЫ
а
А
ы
Ы
а
А
р
Р
л
Л
 
 
ы
Ы
е
Е
д
Д
н
Н
Д
Д
с
С
ы
Ы
о
О
р
Р
м
М
  • Өндіріс орындары
  • Демалыс орындары
  • Көше қиылыстары
  • Алып шаһарлар
  • Большие города
  • Производственные места
  • Перекрестки улиц
  • Места отдыха

Места отдыха

  • Өндіріс орындары
  • Демалыс орындары
  • Көше қиылыстары
  • Алып шаһарлар

Места отдыха

а
А
ы
Ы
а
А
р
Р
л
Л
 
 
ы
Ы
е
Е
д
Д
н
Н
Д
Д
с
С
ы
Ы
о
О
р
Р
м
М

Места отдыха

11.

Алып шаһарлар

Большие города

Алып шаһарлар

Большие города

АЛЫП ШАҺАРЛАР
ш
Ш
р
Р
А
А
а
А
һ
Һ
а
А
 
 
р
Р
ы
Ы
п
П
л
Л
а
А
л
Л
  • Тынымсыз өмір
  • Көлік кептелісі
  • Алып шаһарлар
  • Көше қиылыстары
  • Транспортная пробка
  • Беспокойная жизнь
  • Перекрестки улиц
  • Большие города

Большие города

  • Тынымсыз өмір
  • Көлік кептелісі
  • Алып шаһарлар
  • Көше қиылыстары

Большие города

ш
Ш
р
Р
А
А
а
А
һ
Һ
а
А
 
 
р
Р
ы
Ы
п
П
л
Л
а
А
л
Л

Большие города

12.

Түрлі ұлт өкілдері

Представители разных национальностей

Түрлі ұлт өкілдері

Представители разных национальностей

ТҮРЛІ ҰЛТ ӨКІЛДЕРІ
д
Д
ү
Ү
ө
Ө
 
 
л
Л
е
Е
к
К
і
І
Т
Т
 
 
л
Л
і
І
т
Т
і
І
р
Р
л
Л
р
Р
ұ
Ұ
  • Алып шаһарлар
  • Түрлі ұлт өкілдері
  • Өндіріс орындары
  • Зәулім ғимараттар
  • Представители разных национальностей
  • Небоскрёбы
  • Производственные места
  • Большие города

Представители разных национальностей

  • Алып шаһарлар
  • Түрлі ұлт өкілдері
  • Өндіріс орындары
  • Зәулім ғимараттар

Представители разных национальностей

д
Д
ү
Ү
ө
Ө
 
 
л
Л
е
Е
к
К
і
І
Т
Т
 
 
л
Л
і
І
т
Т
і
І
р
Р
л
Л
р
Р
ұ
Ұ

Представители разных национальностей

Сөздікқор
Алып шаһарлар
Большие города
Көлік кептелісі
Халық саны
Небоскрёбы
Зәулім ғимараттар
Көлік кептелісі
Транспортная пробка
Көше қиылыстары
Халық саны
Численность населения
Өмір сүруге қолайлы
Өмір сүруге қолайлы
Подходит для жизни
Үлкен байланыс жолдары
Түрлі ұлт өкілдері
Представители разных национальностей
Алып шаһарлар
Халық саны
Места отдыха, парки
Демалыс орындары, саябақтар
Демалыс орындары, саябақтар
Производственные места
Өндіріс орындары
Үлкен байланыс жолдары
Большие транспортные развязки
Зәулім ғимараттар
Демалыс орындары, саябақтар
Перекрестки улиц
Көше қиылыстары
Халықаралық әуежайлар
Международные аэропорты
Өндіріс орындары
Өндіріс орындары
Беспокойная жизнь
Тынымсыз өмір

Поздравляем!

Урок закончен

Грамматиика