Ырым-тыйымдар

Сөздікқор

1/12

Тренажер

1/12

Урок

1/10

Урок

2/10

Урок

3/10

Поздравляем!

Урок закончен

очков
1. Таны және оқы.
  • Тыйым
  • Ырымшыл
ТыйымСенуЫрымЫрымшыл
  • Ырым
  • Сену
2. Таны және оқы.
  • Сақтандыру
  • Түсінік
ТәрбиелеуЖат әдетТүсінікСақтандыру
  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет
3. Таны және оқы.
  • Дүние
  • Діни
ТәжірибеСалдарДүниеДіни
  • Салдар
  • Тәжірибе
4. Таны және оқы.
  • Ырымшыл
  • Ырым
  • Сену
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Ырым
  • Сақтандыру
  • Сену
  • Тыйым
5. Таны және оқы.
Ы
Ы
л
Л
м
М
р
Р
ы
Ы
ш
Ш
ы
Ы
6. Таны және оқы.
  • Тәрбиелеу
  • Түсінік
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
  • Діни
  • Түсінік
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Дүние
7. Таны және оқы.
қ
Қ
н
Н
у
У
р
Р
а
А
ы
Ы
а
А
С
С
д
Д
т
Т
8. Таны және оқы.
9. Таны және оқы.
  • Дүние
  • Салдар
  • Тәжірибе
  • Діни
  • Тыйым
  • Дүние
  • Салдар
  • Тәжірибе
  • Діни
  • Ырым
10. Таны және оқы.
11. Таны және оқы.
12. Таны және оқы.
13. Таны және оқы.
14. Таны және оқы.
  1. Қазақ
    халқында
    көптеген
    бар.
    Олар
    адамды
    жат
    әдеттерден
    тыю,
    қауіп-қатерлерден
    секілді
    түрлі
    жағдайларда
    қолданылады.
    Мысалы:
    баспа»,
    «түнде
    үй
    сыпырма»,
    «нанды
    бір
    қолмен
    үзбе»,
    «бос
    бесікті
    тербетпе»
    т.б.
    Осындай
    тыйымдар
    арқылы
    халқымыз
    жас
    балаларға
    этикалық,
    экологиялық,
    қоғамдық
    тәртіп
    туралы
    қалыптастырған.
    Мысалы:
    «көк
    шөпті
    жұлма»
    деген
    тыйым
    сөзде
    табиғатты
    құрметтеуге
    Ал
    үйде
    ысқырма»
    арқылы
    қарапайым
    этиканы
    үйреткен
    және
    оның
    түсіндірген.
  • «табалдырықты
  • салдарын
  • сақтандыру
  • түсінік
  • тыйымдар
  • тәрбиелеген.
15. Таны және оқы.
  • Қажеттілігі жоқ, – деп ойлаймын.
  • Кейбір тыйымдарды, бірақ бәрін емес.
  • Жат әдеттерден қорғайды.
16. Таны және оқы.
өмірлік
өмірлік
тәжірибеден
тәжірибеден
алынған.
алынған.
Тыйымдар
Тыйымдар
17. Таны және оқы.
  1. Әркім
    әртүрлі
    ырымға
    ал
    кейбір
    адамдар
    ырымдарға
    мүлде
    сенбейді.
    Ырымға
    сенетін
    адамдарды
    деп
    жатады.
    Ырым
    болашақта
    болатын
    жақсы
    немесе
    жаман
    нәрселер
    туралы
    Халықтың
    ырымдар
    белгілі
    бір
    сүйеніп,
    пайда
    болған.
    Мысалы,
    қазақ
    халқында
    «балаға
    ат
    қою»
    бар.
    Ата-аналар
    өз
    әйгілі
    адамдардың
    есімін
    қойып,
    сол
    адам
    секілді
    атақты
    болсын
    деп
    ырымдайды.
  • ырымшыл
  • ырымы
  • тәжірибеге
  • түсінік.
  • балаларына
  • сенеді,
18. Таны және оқы.
  • Көшпелі ұлт
  • Көшпелі дәстүр
  • Көшпелі халық
  • Көшпелі өмір
19. Таны және оқы.
  • Діни тәрбие беру
  • Сәтсіздіктен сақтандыру
  • Экологиялық тәрбие
20. Таны және оқы.
  • Тыйым туралы
  • Ырымға сену
  • Болашақ жоспар жайлы
21. Таны және оқы.
Олардың ырым туралы түсінгі ұқсас па?
  • Белгісіз
  • Жоқ
  • Иә
22. Таны және оқы.
  • Қасық түссе, үйге қонақ келеді
  • Қасық сатып алса, қонаққа барады
  • Қонақ келсе, қасық сыйлайды
23. Таны және оқы.
  1. Балам,
    сыпырғышты
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    ырым
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    себебі
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    түсіндім.
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    тәжірибеден
    пайда
    болған.
24. Таны және оқы.
Айтылған ырым не туралы?
  • Тазалық
  • Өмір
  • Байлық
25. Таны және оқы.
  1. Балам,
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    пайда
    болған.
  • ырым
  • түсіндім.
  • сыпырғышты
  • тәжірибеден
  • себебі
26. Таны және оқы.
  • – Ана, бөлмемді тазалайын деп едім.
  • – Балам, сыпырғышты не істейсің?
  • – Кеш болды ғой, кешке үй сыпырмайды? Сондай ырым бар.
  • – Оның себебі көп. Үйден береке кетеді, – дейді халқымыз. Ал, негізі, бұл жай тазалық емес пе!?
  • – Неге?
  • – Қазір сен бөлмені сыпырсаң, шаң көтеріледі, ал сол бөлмеде өзің ұйықтайсың ғой.
  • – Қалай?
27. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
28. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
Мәтінде қандай ортақ ұқсастық бар?
  • дене мүшесі туралы
  • балаға қатысты
  • заттарға қатысты
29. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
  • Бала кіндігін қайшымен кеседі
  • Бесікті ауыстырып отырған
  • Мәтінде ырым-тыйымдар берілді
30. Таны және оқы.
  • Бот
  • Бәрі айтады
  • Бәрі сенеді
  • Бәріне емес
1.

Жат әдет

Плохая привычка

Жат әдет

Плохая привычка

ЖАТ ӘДЕТ
Ж
Ж
т
Т
е
Е
д
Д
ә
Ә
а
А
 
 
т
Т
  • Жат әдет
  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырым
  • Плохая привычка
  • Опыт
  • Примета
  • Запрет

Плохая привычка

  • Жат әдет
  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырым

Плохая привычка

Ж
Ж
т
Т
е
Е
д
Д
ә
Ә
а
А
 
 
т
Т

Плохая привычка

2.

Ырымшыл

Суеверный

Ырымшыл

Суеверный

ЫРЫМШЫЛ
м
М
Ы
Ы
ы
Ы
р
Р
ш
Ш
л
Л
ы
Ы
  • Тәжірибе
  • Тәрбиелеу
  • Ырымшыл
  • Сақтандыру
  • Опыт
  • Воспитывать
  • Остеречь
  • Суеверный

Суеверный

  • Тәжірибе
  • Тәрбиелеу
  • Ырымшыл
  • Сақтандыру

Суеверный

м
М
Ы
Ы
ы
Ы
р
Р
ш
Ш
л
Л
ы
Ы

Суеверный

3.

Діни

Религиозный

Діни

Религиозный

ДІНИ
Д
Д
и
И
н
Н
і
І
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Діни
  • Тыйым
  • Воспитывать
  • Религиозный
  • Запрет
  • Верить

Религиозный

  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Діни
  • Тыйым

Религиозный

Д
Д
и
И
н
Н
і
І

Религиозный

4.

Дүние

Вселенная, мир

Дүние

Вселенная, мир

ДҮНИЕ
е
Е
и
И
Д
Д
н
Н
ү
Ү
  • Ырымшыл
  • Сену
  • Дүние
  • Сақтандыру
  • Верить
  • Остеречь
  • Вселенная, мир
  • Суеверный

Вселенная, мир

  • Ырымшыл
  • Сену
  • Дүние
  • Сақтандыру

Вселенная, мир

е
Е
и
И
Д
Д
н
Н
ү
Ү

Вселенная, мир

5.

Салдар

Последствие

Салдар

Последствие

САЛДАР
С
С
а
А
д
Д
л
Л
а
А
р
Р
  • Сақтандыру
  • Сену
  • Салдар
  • Тәжірибе
  • Верить
  • Опыт
  • Последствие
  • Остеречь

Последствие

  • Сақтандыру
  • Сену
  • Салдар
  • Тәжірибе

Последствие

С
С
а
А
д
Д
л
Л
а
А
р
Р

Последствие

6.

Түсінік

Понимание

Түсінік

Понимание

ТҮСІНІК
к
К
н
Н
і
І
с
С
Т
Т
і
І
ү
Ү
  • Тыйым
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Тәжірибе
  • Понимание
  • Запрет
  • Воспитывать
  • Опыт

Понимание

  • Тыйым
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Тәжірибе

Понимание

к
К
н
Н
і
І
с
С
Т
Т
і
І
ү
Ү

Понимание

7.

Сену

Верить

Сену

Верить

СЕНУ
н
Н
е
Е
С
С
у
У
  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет
  • Сену
  • Сақтандыру
  • Остеречь
  • Плохая привычка
  • Верить
  • Воспитывать

Верить

  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет
  • Сену
  • Сақтандыру

Верить

н
Н
е
Е
С
С
у
У

Верить

8.

Тәрбиелеу

Воспитывать

Тәрбиелеу

Воспитывать

ТӘРБИЕЛЕУ
и
И
Т
Т
ә
Ә
у
У
е
Е
р
Р
б
Б
л
Л
е
Е
  • Түсінік
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым
  • Суеверный
  • Запрет
  • Воспитывать
  • Понимание

Воспитывать

  • Түсінік
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым

Воспитывать

и
И
Т
Т
ә
Ә
у
У
е
Е
р
Р
б
Б
л
Л
е
Е

Воспитывать

9.

Ырым

Примета

Ырым

Примета

ЫРЫМ
ы
Ы
Ы
Ы
р
Р
м
М
  • Тыйым
  • Діни
  • Ырым
  • Түсінік
  • Религиозный
  • Примета
  • Запрет
  • Понимание

Примета

  • Тыйым
  • Діни
  • Ырым
  • Түсінік

Примета

ы
Ы
Ы
Ы
р
Р
м
М

Примета

10.

Сақтандыру

Остеречь

Сақтандыру

Остеречь

САҚТАНДЫРУ
С
С
р
Р
қ
Қ
у
У
а
А
ы
Ы
н
Н
т
Т
д
Д
а
А
  • Сақтандыру
  • Сақтандыру
  • Ырым
  • Салдар
  • Последствие
  • Примета
  • Остеречь
  • Остеречь

Остеречь

  • Сақтандыру
  • Сақтандыру
  • Ырым
  • Салдар

Остеречь

С
С
р
Р
қ
Қ
у
У
а
А
ы
Ы
н
Н
т
Т
д
Д
а
А

Остеречь

11.

Тәжірибе

Опыт

Тәжірибе

Опыт

ТӘЖІРИБЕ
р
Р
е
Е
і
І
ә
Ә
ж
Ж
б
Б
Т
Т
и
И
  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Суеверный
  • Опыт
  • Воспитывать
  • Запрет

Опыт

  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу

Опыт

р
Р
е
Е
і
І
ә
Ә
ж
Ж
б
Б
Т
Т
и
И
12.

Тыйым

Запрет

Тыйым

Запрет

ТЫЙЫМ
ы
Ы
й
Й
ы
Ы
м
М
Т
Т
  • Сену
  • Тыйым
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Понимание
  • Воспитывать
  • Верить
  • Запрет

Запрет

  • Сену
  • Тыйым
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу

Запрет

ы
Ы
й
Й
ы
Ы
м
М
Т
Т

Запрет

Сөздікқор
Дүние
Примета
Ырым
Тәжірибе
Запрет
Тыйым
Тәрбиелеу
Суеверный
Ырымшыл
Сену
Верить
Діни
Тыйым
Остеречь
Сақтандыру
Сақтандыру
Воспитывать
Тәрбиелеу
Түсінік
Понимание
Салдар
Жат әдет
Плохая привычка
Діни
Дүние
Вселенная, мир
Ырым
Тәжірибе
Религиозный
Діни
Тәжірибе
Опыт
Сену
Дүние
Последствие
Салдар

Поздравляем!

Урок закончен

Грамматиика