2. Ырым-тыйымдар

Сөздікқор

1/12

Тренажер

1/12

Урок

1/10

Урок

2/10

Урок

3/10

Поздравляем!

Урок закончен

очков
1. Таны және оқы.
  • Сену
  • Тыйым
СенуТыйымЫрымшылЫрым
  • Ырымшыл
  • Ырым
2. Таны және оқы.
  • Түсінік
  • Жат әдет
ТәрбиелеуСақтандыруТүсінікЖат әдет
  • Тәрбиелеу
  • Сақтандыру
3. Таны және оқы.
  • Діни
  • Салдар
СалдарДіниТәжірибеДүние
  • Дүние
  • Тәжірибе
4. Таны және оқы.
  • Тыйым
  • Ырым
  • Сену
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым
  • Ырым
  • Сену
  • Ырымшыл
  • Сақтандыру
5. Таны және оқы.
ы
Ы
р
Р
ы
Ы
м
М
ш
Ш
л
Л
Ы
Ы
6. Таны және оқы.
  • Тәрбиелеу
  • Сақтандыру
  • Түсінік
  • Жат әдет
  • Діни
  • Тәрбиелеу
  • Сақтандыру
  • Түсінік
  • Дүние
  • Жат әдет
7. Таны және оқы.
н
Н
р
Р
ы
Ы
С
С
т
Т
д
Д
у
У
қ
Қ
а
А
а
А
8. Таны және оқы.
9. Таны және оқы.
  • Діни
  • Салдар
  • Тәжірибе
  • Дүние
  • Тыйым
  • Діни
  • Салдар
  • Тәжірибе
  • Ырым
  • Дүние
10. Таны және оқы.
11. Таны және оқы.
12. Таны және оқы.
13. Таны және оқы.
14. Таны және оқы.
  1. Қазақ
    халқында
    көптеген
    бар.
    Олар
    адамды
    жат
    әдеттерден
    тыю,
    қауіп-қатерлерден
    секілді
    түрлі
    жағдайларда
    қолданылады.
    Мысалы:
    баспа»,
    «түнде
    үй
    сыпырма»,
    «нанды
    бір
    қолмен
    үзбе»,
    «бос
    бесікті
    тербетпе»
    т.б.
    Осындай
    тыйымдар
    арқылы
    халқымыз
    жас
    балаларға
    этикалық,
    экологиялық,
    қоғамдық
    тәртіп
    туралы
    қалыптастырған.
    Мысалы:
    «көк
    шөпті
    жұлма»
    деген
    тыйым
    сөзде
    табиғатты
    құрметтеуге
    Ал
    үйде
    ысқырма»
    арқылы
    қарапайым
    этиканы
    үйреткен
    және
    оның
    түсіндірген.
  • сақтандыру
  • тыйымдар
  • тәрбиелеген.
  • «табалдырықты
  • салдарын
  • түсінік
15. Таны және оқы.
  • Жат әдеттерден қорғайды.
  • Қажеттілігі жоқ, – деп ойлаймын.
  • Кейбір тыйымдарды, бірақ бәрін емес.
16. Таны және оқы.
өмірлік
өмірлік
тәжірибеден
тәжірибеден
Тыйымдар
Тыйымдар
алынған.
алынған.
17. Таны және оқы.
  1. Әркім
    әртүрлі
    ырымға
    ал
    кейбір
    адамдар
    ырымдарға
    мүлде
    сенбейді.
    Ырымға
    сенетін
    адамдарды
    деп
    жатады.
    Ырым
    болашақта
    болатын
    жақсы
    немесе
    жаман
    нәрселер
    туралы
    Халықтың
    ырымдар
    белгілі
    бір
    сүйеніп,
    пайда
    болған.
    Мысалы,
    қазақ
    халқында
    «балаға
    ат
    қою»
    бар.
    Ата-аналар
    өз
    әйгілі
    адамдардың
    есімін
    қойып,
    сол
    адам
    секілді
    атақты
    болсын
    деп
    ырымдайды.
  • сенеді,
  • ырымы
  • ырымшыл
  • түсінік.
  • балаларына
  • тәжірибеге
18. Таны және оқы.
  • Көшпелі ұлт
  • Көшпелі өмір
  • Көшпелі халық
  • Көшпелі дәстүр
19. Таны және оқы.
  • Сәтсіздіктен сақтандыру
  • Экологиялық тәрбие
  • Діни тәрбие беру
20. Таны және оқы.
  • Болашақ жоспар жайлы
  • Ырымға сену
  • Тыйым туралы
21. Таны және оқы.
Олардың ырым туралы түсінгі ұқсас па?
  • Жоқ
  • Иә
  • Белгісіз
22. Таны және оқы.
  • Қонақ келсе, қасық сыйлайды
  • Қасық түссе, үйге қонақ келеді
  • Қасық сатып алса, қонаққа барады
23. Таны және оқы.
  1. Балам,
    сыпырғышты
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    ырым
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    себебі
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    түсіндім.
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    тәжірибеден
    пайда
    болған.
24. Таны және оқы.
Айтылған ырым не туралы?
  • Өмір
  • Тазалық
  • Байлық
25. Таны және оқы.
  1. Балам,
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    пайда
    болған.
  • ырым
  • себебі
  • сыпырғышты
  • тәжірибеден
  • түсіндім.
26. Таны және оқы.
  • – Қалай?
  • – Ана, бөлмемді тазалайын деп едім.
  • – Неге?
  • – Кеш болды ғой, кешке үй сыпырмайды? Сондай ырым бар.
  • – Балам, сыпырғышты не істейсің?
  • – Қазір сен бөлмені сыпырсаң, шаң көтеріледі, ал сол бөлмеде өзің ұйықтайсың ғой.
  • – Оның себебі көп. Үйден береке кетеді, – дейді халқымыз. Ал, негізі, бұл жай тазалық емес пе!?
27. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
28. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
Мәтінде қандай ортақ ұқсастық бар?
  • балаға қатысты
  • заттарға қатысты
  • дене мүшесі туралы
29. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
  • Бала кіндігін қайшымен кеседі
  • Бесікті ауыстырып отырған
  • Мәтінде ырым-тыйымдар берілді
30. Таны және оқы.
  • Бот
  • Бәріне емес
  • Бәрі сенеді
  • Бәрі айтады
1.

Сақтандыру

Остеречь

Сақтандыру

Остеречь

САҚТАНДЫРУ
қ
Қ
р
Р
С
С
д
Д
а
А
ы
Ы
н
Н
а
А
т
Т
у
У
  • Сақтандыру
  • Салдар
  • Ырым
  • Сақтандыру
  • Остеречь
  • Примета
  • Последствие
  • Остеречь

Остеречь

  • Сақтандыру
  • Салдар
  • Ырым
  • Сақтандыру

Остеречь

қ
Қ
р
Р
С
С
д
Д
а
А
ы
Ы
н
Н
а
А
т
Т
у
У

Остеречь

2.

Жат әдет

Плохая привычка

Жат әдет

Плохая привычка

ЖАТ ӘДЕТ
д
Д
т
Т
ә
Ә
а
А
Ж
Ж
е
Е
т
Т
 
 
  • Жат әдет
  • Тыйым
  • Ырым
  • Тәжірибе
  • Примета
  • Опыт
  • Запрет
  • Плохая привычка

Плохая привычка

  • Жат әдет
  • Тыйым
  • Ырым
  • Тәжірибе

Плохая привычка

д
Д
т
Т
ә
Ә
а
А
Ж
Ж
е
Е
т
Т
 
 

Плохая привычка

3.

Ырымшыл

Суеверный

Ырымшыл

Суеверный

ЫРЫМШЫЛ
м
М
ы
Ы
л
Л
р
Р
ш
Ш
ы
Ы
Ы
Ы
  • Тәрбиелеу
  • Тәжірибе
  • Ырымшыл
  • Сақтандыру
  • Суеверный
  • Опыт
  • Воспитывать
  • Остеречь

Суеверный

  • Тәрбиелеу
  • Тәжірибе
  • Ырымшыл
  • Сақтандыру

Суеверный

м
М
ы
Ы
л
Л
р
Р
ш
Ш
ы
Ы
Ы
Ы

Суеверный

4.

Тыйым

Запрет

Тыйым

Запрет

ТЫЙЫМ
м
М
й
Й
ы
Ы
ы
Ы
Т
Т
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Түсінік
  • Тыйым
  • Понимание
  • Верить
  • Запрет
  • Воспитывать

Запрет

  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Түсінік
  • Тыйым

Запрет

м
М
й
Й
ы
Ы
ы
Ы
Т
Т

Запрет

5.

Тәрбиелеу

Воспитывать

Тәрбиелеу

Воспитывать

ТӘРБИЕЛЕУ
и
И
л
Л
ә
Ә
б
Б
у
У
Т
Т
е
Е
р
Р
е
Е
  • Түсінік
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Понимание
  • Воспитывать
  • Запрет
  • Суеверный

Воспитывать

  • Түсінік
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу

Воспитывать

и
И
л
Л
ә
Ә
б
Б
у
У
Т
Т
е
Е
р
Р
е
Е

Воспитывать

6.

Тәжірибе

Опыт

Тәжірибе

Опыт

ТӘЖІРИБЕ
і
І
б
Б
р
Р
ә
Ә
е
Е
Т
Т
и
И
ж
Ж
  • Ырымшыл
  • Тәжірибе
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым
  • Опыт
  • Воспитывать
  • Запрет
  • Суеверный

Опыт

  • Ырымшыл
  • Тәжірибе
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым

Опыт

і
І
б
Б
р
Р
ә
Ә
е
Е
Т
Т
и
И
ж
Ж
7.

Салдар

Последствие

Салдар

Последствие

САЛДАР
р
Р
д
Д
л
Л
а
А
С
С
а
А
  • Салдар
  • Сақтандыру
  • Сену
  • Тәжірибе
  • Опыт
  • Верить
  • Последствие
  • Остеречь

Последствие

  • Салдар
  • Сақтандыру
  • Сену
  • Тәжірибе

Последствие

р
Р
д
Д
л
Л
а
А
С
С
а
А

Последствие

8.

Ырым

Примета

Ырым

Примета

ЫРЫМ
м
М
Ы
Ы
р
Р
ы
Ы
  • Түсінік
  • Ырым
  • Тыйым
  • Діни
  • Примета
  • Религиозный
  • Понимание
  • Запрет

Примета

  • Түсінік
  • Ырым
  • Тыйым
  • Діни

Примета

м
М
Ы
Ы
р
Р
ы
Ы

Примета

9.

Сену

Верить

Сену

Верить

СЕНУ
у
У
е
Е
н
Н
С
С
  • Сену
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет
  • Верить
  • Плохая привычка
  • Воспитывать
  • Остеречь

Верить

  • Сену
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет

Верить

у
У
е
Е
н
Н
С
С

Верить

10.

Түсінік

Понимание

Түсінік

Понимание

ТҮСІНІК
н
Н
і
І
к
К
Т
Т
і
І
ү
Ү
с
С
  • Тәжірибе
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым
  • Воспитывать
  • Опыт
  • Запрет
  • Понимание

Понимание

  • Тәжірибе
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым

Понимание

н
Н
і
І
к
К
Т
Т
і
І
ү
Ү
с
С

Понимание

11.

Діни

Религиозный

Діни

Религиозный

ДІНИ
и
И
н
Н
і
І
Д
Д
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Діни
  • Тыйым
  • Запрет
  • Верить
  • Воспитывать
  • Религиозный

Религиозный

  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Діни
  • Тыйым

Религиозный

и
И
н
Н
і
І
Д
Д

Религиозный

12.

Дүние

Вселенная, мир

Дүние

Вселенная, мир

ДҮНИЕ
ү
Ү
е
Е
и
И
Д
Д
н
Н
  • Сақтандыру
  • Сену
  • Ырымшыл
  • Дүние
  • Верить
  • Остеречь
  • Вселенная, мир
  • Суеверный

Вселенная, мир

  • Сақтандыру
  • Сену
  • Ырымшыл
  • Дүние

Вселенная, мир

ү
Ү
е
Е
и
И
Д
Д
н
Н

Вселенная, мир

Сөздікқор
Ырым
Примета
Дүние
Салдар
Запрет
Тыйым
Діни
Суеверный
Ырымшыл
Түсінік
Верить
Сену
Сақтандыру
Остеречь
Діни
Тәрбиелеу
Воспитывать
Ырым
Діни
Понимание
Түсінік
Жат әдет
Плохая привычка
Тәжірибе
Жат әдет
Вселенная, мир
Дүние
Тыйым
Религиозный
Діни
Сақтандыру
Опыт
Тәжірибе
Ырым
Последствие
Салдар

Поздравляем!

Урок закончен

Грамматиика