2. Ырым-тыйымдар

Сөздікқор

1/12

Тренажер

1/12

Урок

1/10

Урок

2/10

Урок

3/10

Поздравляем!

Урок закончен

очков
1. Таны және оқы.
  • Сену
  • Ырым
СенуЫрымшылЫрымТыйым
  • Ырымшыл
  • Тыйым
2. Таны және оқы.
  • Жат әдет
  • Түсінік
Жат әдетСақтандыруТәрбиелеуТүсінік
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
3. Таны және оқы.
  • Салдар
  • Дүние
ДіниДүниеТәжірибеСалдар
  • Тәжірибе
  • Діни
4. Таны және оқы.
  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Ырым
  • Сену
  • Ырымшыл
  • Сақтандыру
  • Тыйым
  • Ырым
  • Тәрбиелеу
  • Сену
5. Таны және оқы.
ш
Ш
ы
Ы
ы
Ы
р
Р
л
Л
м
М
Ы
Ы
6. Таны және оқы.
  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Түсінік
  • Діни
  • Тәрбиелеу
  • Дүние
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Түсінік
7. Таны және оқы.
т
Т
р
Р
а
А
а
А
қ
Қ
н
Н
у
У
С
С
д
Д
ы
Ы
8. Таны және оқы.
9. Таны және оқы.
  • Діни
  • Тәжірибе
  • Дүние
  • Салдар
  • Діни
  • Тәжірибе
  • Дүние
  • Тыйым
  • Салдар
  • Ырым
10. Таны және оқы.
11. Таны және оқы.
12. Таны және оқы.
13. Таны және оқы.
14. Таны және оқы.
  1. Қазақ
    халқында
    көптеген
    бар.
    Олар
    адамды
    жат
    әдеттерден
    тыю,
    қауіп-қатерлерден
    секілді
    түрлі
    жағдайларда
    қолданылады.
    Мысалы:
    баспа»,
    «түнде
    үй
    сыпырма»,
    «нанды
    бір
    қолмен
    үзбе»,
    «бос
    бесікті
    тербетпе»
    т.б.
    Осындай
    тыйымдар
    арқылы
    халқымыз
    жас
    балаларға
    этикалық,
    экологиялық,
    қоғамдық
    тәртіп
    туралы
    қалыптастырған.
    Мысалы:
    «көк
    шөпті
    жұлма»
    деген
    тыйым
    сөзде
    табиғатты
    құрметтеуге
    Ал
    үйде
    ысқырма»
    арқылы
    қарапайым
    этиканы
    үйреткен
    және
    оның
    түсіндірген.
  • салдарын
  • түсінік
  • «табалдырықты
  • сақтандыру
  • тәрбиелеген.
  • тыйымдар
15. Таны және оқы.
  • Кейбір тыйымдарды, бірақ бәрін емес.
  • Жат әдеттерден қорғайды.
  • Қажеттілігі жоқ, – деп ойлаймын.
16. Таны және оқы.
алынған.
алынған.
тәжірибеден
тәжірибеден
Тыйымдар
Тыйымдар
өмірлік
өмірлік
17. Таны және оқы.
  1. Әркім
    әртүрлі
    ырымға
    ал
    кейбір
    адамдар
    ырымдарға
    мүлде
    сенбейді.
    Ырымға
    сенетін
    адамдарды
    деп
    жатады.
    Ырым
    болашақта
    болатын
    жақсы
    немесе
    жаман
    нәрселер
    туралы
    Халықтың
    ырымдар
    белгілі
    бір
    сүйеніп,
    пайда
    болған.
    Мысалы,
    қазақ
    халқында
    «балаға
    ат
    қою»
    бар.
    Ата-аналар
    өз
    әйгілі
    адамдардың
    есімін
    қойып,
    сол
    адам
    секілді
    атақты
    болсын
    деп
    ырымдайды.
  • ырымшыл
  • балаларына
  • түсінік.
  • сенеді,
  • ырымы
  • тәжірибеге
18. Таны және оқы.
  • Көшпелі ұлт
  • Көшпелі өмір
  • Көшпелі дәстүр
  • Көшпелі халық
19. Таны және оқы.
  • Сәтсіздіктен сақтандыру
  • Діни тәрбие беру
  • Экологиялық тәрбие
20. Таны және оқы.
  • Тыйым туралы
  • Болашақ жоспар жайлы
  • Ырымға сену
21. Таны және оқы.
Олардың ырым туралы түсінгі ұқсас па?
  • Жоқ
  • Белгісіз
  • Иә
22. Таны және оқы.
  • Қонақ келсе, қасық сыйлайды
  • Қасық түссе, үйге қонақ келеді
  • Қасық сатып алса, қонаққа барады
23. Таны және оқы.
  1. Балам,
    сыпырғышты
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    ырым
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    себебі
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    түсіндім.
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    тәжірибеден
    пайда
    болған.
24. Таны және оқы.
Айтылған ырым не туралы?
  • Байлық
  • Тазалық
  • Өмір
25. Таны және оқы.
  1. Балам,
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    пайда
    болған.
  • ырым
  • тәжірибеден
  • себебі
  • түсіндім.
  • сыпырғышты
26. Таны және оқы.
  • – Оның себебі көп. Үйден береке кетеді, – дейді халқымыз. Ал, негізі, бұл жай тазалық емес пе!?
  • – Қазір сен бөлмені сыпырсаң, шаң көтеріледі, ал сол бөлмеде өзің ұйықтайсың ғой.
  • – Кеш болды ғой, кешке үй сыпырмайды? Сондай ырым бар.
  • – Неге?
  • – Балам, сыпырғышты не істейсің?
  • – Ана, бөлмемді тазалайын деп едім.
  • – Қалай?
27. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
28. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
Мәтінде қандай ортақ ұқсастық бар?
  • заттарға қатысты
  • дене мүшесі туралы
  • балаға қатысты
29. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
  • Мәтінде ырым-тыйымдар берілді
  • Бала кіндігін қайшымен кеседі
  • Бесікті ауыстырып отырған
30. Таны және оқы.
  • Бот
  • Бәрі сенеді
  • Бәріне емес
  • Бәрі айтады
1.

Сақтандыру

Остеречь

Сақтандыру

Остеречь

САҚТАНДЫРУ
р
Р
а
А
т
Т
ы
Ы
а
А
у
У
д
Д
С
С
н
Н
қ
Қ
  • Салдар
  • Сақтандыру
  • Сақтандыру
  • Ырым
  • Остеречь
  • Примета
  • Остеречь
  • Последствие

Остеречь

  • Салдар
  • Сақтандыру
  • Сақтандыру
  • Ырым

Остеречь

р
Р
а
А
т
Т
ы
Ы
а
А
у
У
д
Д
С
С
н
Н
қ
Қ

Остеречь

2.

Түсінік

Понимание

Түсінік

Понимание

ТҮСІНІК
к
К
і
І
с
С
Т
Т
і
І
н
Н
ү
Ү
  • Тыйым
  • Тәжірибе
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Воспитывать
  • Понимание
  • Запрет
  • Опыт

Понимание

  • Тыйым
  • Тәжірибе
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу

Понимание

к
К
і
І
с
С
Т
Т
і
І
н
Н
ү
Ү

Понимание

3.

Ырым

Примета

Ырым

Примета

ЫРЫМ
Ы
Ы
м
М
ы
Ы
р
Р
  • Түсінік
  • Діни
  • Ырым
  • Тыйым
  • Примета
  • Религиозный
  • Запрет
  • Понимание

Примета

  • Түсінік
  • Діни
  • Ырым
  • Тыйым

Примета

Ы
Ы
м
М
ы
Ы
р
Р

Примета

4.

Тыйым

Запрет

Тыйым

Запрет

ТЫЙЫМ
ы
Ы
й
Й
Т
Т
м
М
ы
Ы
  • Түсінік
  • Сену
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым
  • Воспитывать
  • Верить
  • Запрет
  • Понимание

Запрет

  • Түсінік
  • Сену
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым

Запрет

ы
Ы
й
Й
Т
Т
м
М
ы
Ы

Запрет

5.

Тәрбиелеу

Воспитывать

Тәрбиелеу

Воспитывать

ТӘРБИЕЛЕУ
Т
Т
ә
Ә
е
Е
р
Р
и
И
л
Л
б
Б
у
У
е
Е
  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Запрет
  • Воспитывать
  • Понимание
  • Суеверный

Воспитывать

  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу

Воспитывать

Т
Т
ә
Ә
е
Е
р
Р
и
И
л
Л
б
Б
у
У
е
Е

Воспитывать

6.

Діни

Религиозный

Діни

Религиозный

ДІНИ
і
І
Д
Д
н
Н
и
И
  • Тәрбиелеу
  • Діни
  • Тыйым
  • Сену
  • Запрет
  • Религиозный
  • Верить
  • Воспитывать

Религиозный

  • Тәрбиелеу
  • Діни
  • Тыйым
  • Сену

Религиозный

і
І
Д
Д
н
Н
и
И

Религиозный

7.

Жат әдет

Плохая привычка

Жат әдет

Плохая привычка

ЖАТ ӘДЕТ
ә
Ә
Ж
Ж
т
Т
т
Т
е
Е
д
Д
 
 
а
А
  • Жат әдет
  • Ырым
  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Опыт
  • Запрет
  • Плохая привычка
  • Примета

Плохая привычка

  • Жат әдет
  • Ырым
  • Тәжірибе
  • Тыйым

Плохая привычка

ә
Ә
Ж
Ж
т
Т
т
Т
е
Е
д
Д
 
 
а
А

Плохая привычка

8.

Сену

Верить

Сену

Верить

СЕНУ
С
С
е
Е
у
У
н
Н
  • Сену
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
  • Остеречь
  • Верить
  • Воспитывать
  • Плохая привычка

Верить

  • Сену
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу

Верить

С
С
е
Е
у
У
н
Н

Верить

9.

Салдар

Последствие

Салдар

Последствие

САЛДАР
р
Р
С
С
л
Л
а
А
д
Д
а
А
  • Сену
  • Тәжірибе
  • Салдар
  • Сақтандыру
  • Последствие
  • Остеречь
  • Верить
  • Опыт

Последствие

  • Сену
  • Тәжірибе
  • Салдар
  • Сақтандыру

Последствие

р
Р
С
С
л
Л
а
А
д
Д
а
А

Последствие

10.

Дүние

Вселенная, мир

Дүние

Вселенная, мир

ДҮНИЕ
н
Н
и
И
Д
Д
е
Е
ү
Ү
  • Сену
  • Дүние
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл
  • Суеверный
  • Верить
  • Вселенная, мир
  • Остеречь

Вселенная, мир

  • Сену
  • Дүние
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл

Вселенная, мир

н
Н
и
И
Д
Д
е
Е
ү
Ү

Вселенная, мир

11.

Ырымшыл

Суеверный

Ырымшыл

Суеверный

ЫРЫМШЫЛ
ы
Ы
Ы
Ы
л
Л
ш
Ш
м
М
р
Р
ы
Ы
  • Сақтандыру
  • Тәжірибе
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Опыт
  • Воспитывать
  • Суеверный
  • Остеречь

Суеверный

  • Сақтандыру
  • Тәжірибе
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу

Суеверный

ы
Ы
Ы
Ы
л
Л
ш
Ш
м
М
р
Р
ы
Ы

Суеверный

12.

Тәжірибе

Опыт

Тәжірибе

Опыт

ТӘЖІРИБЕ
б
Б
і
І
Т
Т
е
Е
р
Р
и
И
ә
Ә
ж
Ж
  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Воспитывать
  • Суеверный
  • Опыт
  • Запрет

Опыт

  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу

Опыт

б
Б
і
І
Т
Т
е
Е
р
Р
и
И
ә
Ә
ж
Ж
Сөздікқор
Діни
Примета
Ырым
Тыйым
Запрет
Діни
Тыйым
Суеверный
Ырымшыл
Сену
Верить
Тыйым
Ырым
Остеречь
Сақтандыру
Сену
Воспитывать
Тәрбиелеу
Түсінік
Понимание
Жат әдет
Салдар
Плохая привычка
Жат әдет
Ырымшыл
Вселенная, мир
Дүние
Жат әдет
Религиозный
Діни
Сақтандыру
Опыт
Тәжірибе
Салдар
Последствие
Ырымшыл

Поздравляем!

Урок закончен

Грамматиика