2. Ырым-тыйымдар

Сөздікқор

1/12

Тренажер

1/12

Урок

1/10

Урок

2/10

Урок

3/10

Поздравляем!

Урок закончен

очков
1. Таны және оқы.
  • Сену
  • Ырымшыл
ЫрымшылСенуЫрымТыйым
  • Ырым
  • Тыйым
2. Таны және оқы.
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
СақтандыруЖат әдетТүсінікТәрбиелеу
  • Түсінік
  • Жат әдет
3. Таны және оқы.
  • Дүние
  • Тәжірибе
СалдарДіниДүниеТәжірибе
  • Салдар
  • Діни
4. Таны және оқы.
  • Ырым
  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Сену
  • Тәрбиелеу
  • Ырым
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Сену
5. Таны және оқы.
р
Р
ш
Ш
м
М
ы
Ы
л
Л
Ы
Ы
ы
Ы
6. Таны және оқы.
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
  • Діни
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Дүние
  • Жат әдет
  • Сақтандыру
7. Таны және оқы.
н
Н
ы
Ы
р
Р
у
У
а
А
С
С
т
Т
а
А
қ
Қ
д
Д
8. Таны және оқы.
9. Таны және оқы.
  • Тәжірибе
  • Діни
  • Дүние
  • Салдар
  • Тәжірибе
  • Діни
  • Ырым
  • Тыйым
  • Дүние
  • Салдар
10. Таны және оқы.
11. Таны және оқы.
12. Таны және оқы.
13. Таны және оқы.
14. Таны және оқы.
  1. Қазақ
    халқында
    көптеген
    бар.
    Олар
    адамды
    жат
    әдеттерден
    тыю,
    қауіп-қатерлерден
    секілді
    түрлі
    жағдайларда
    қолданылады.
    Мысалы:
    баспа»,
    «түнде
    үй
    сыпырма»,
    «нанды
    бір
    қолмен
    үзбе»,
    «бос
    бесікті
    тербетпе»
    т.б.
    Осындай
    тыйымдар
    арқылы
    халқымыз
    жас
    балаларға
    этикалық,
    экологиялық,
    қоғамдық
    тәртіп
    туралы
    қалыптастырған.
    Мысалы:
    «көк
    шөпті
    жұлма»
    деген
    тыйым
    сөзде
    табиғатты
    құрметтеуге
    Ал
    үйде
    ысқырма»
    арқылы
    қарапайым
    этиканы
    үйреткен
    және
    оның
    түсіндірген.
  • тыйымдар
  • түсінік
  • тәрбиелеген.
  • «табалдырықты
  • салдарын
  • сақтандыру
15. Таны және оқы.
  • Қажеттілігі жоқ, – деп ойлаймын.
  • Жат әдеттерден қорғайды.
  • Кейбір тыйымдарды, бірақ бәрін емес.
16. Таны және оқы.
алынған.
алынған.
Тыйымдар
Тыйымдар
тәжірибеден
тәжірибеден
өмірлік
өмірлік
17. Таны және оқы.
  1. Әркім
    әртүрлі
    ырымға
    ал
    кейбір
    адамдар
    ырымдарға
    мүлде
    сенбейді.
    Ырымға
    сенетін
    адамдарды
    деп
    жатады.
    Ырым
    болашақта
    болатын
    жақсы
    немесе
    жаман
    нәрселер
    туралы
    Халықтың
    ырымдар
    белгілі
    бір
    сүйеніп,
    пайда
    болған.
    Мысалы,
    қазақ
    халқында
    «балаға
    ат
    қою»
    бар.
    Ата-аналар
    өз
    әйгілі
    адамдардың
    есімін
    қойып,
    сол
    адам
    секілді
    атақты
    болсын
    деп
    ырымдайды.
  • тәжірибеге
  • балаларына
  • сенеді,
  • түсінік.
  • ырымы
  • ырымшыл
18. Таны және оқы.
  • Көшпелі дәстүр
  • Көшпелі өмір
  • Көшпелі халық
  • Көшпелі ұлт
19. Таны және оқы.
  • Сәтсіздіктен сақтандыру
  • Діни тәрбие беру
  • Экологиялық тәрбие
20. Таны және оқы.
  • Тыйым туралы
  • Ырымға сену
  • Болашақ жоспар жайлы
21. Таны және оқы.
Олардың ырым туралы түсінгі ұқсас па?
  • Жоқ
  • Иә
  • Белгісіз
22. Таны және оқы.
  • Қасық сатып алса, қонаққа барады
  • Қонақ келсе, қасық сыйлайды
  • Қасық түссе, үйге қонақ келеді
23. Таны және оқы.
  1. Балам,
    сыпырғышты
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    ырым
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    себебі
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    түсіндім.
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    тәжірибеден
    пайда
    болған.
24. Таны және оқы.
Айтылған ырым не туралы?
  • Байлық
  • Тазалық
  • Өмір
25. Таны және оқы.
  1. Балам,
    не
    істейсің?
  2. Ана,
    бөлмемді
    тазалайын
    деп
    едім.
  3. Кеш
    болды
    ғой,
    кешке
    үй
    сыпырмайды?
    Сондай
    бар.
  4. Неге?
  5. Оның
    көп.
    Үйден
    береке
    кетеді,
    дейді
    халқымыз.
    Ал,
    негізі,
    бұл
    жай
    тазалық
    емес
    пе!?
  6. Қалай?
  7. Қазір
    сен
    бөлмені
    сыпырсаң,
    шаң
    көтеріледі,
    ал
    сол
    бөлмеде
    өзің
    ұйықтайсың
    ғой.
  8. Ааа,
    Сонда
    осындай
    ырымдарды
    кім
    ойлап
    тапқан?
  9. Менің
    түсінігімше,
    өмірлік
    пайда
    болған.
  • ырым
  • себебі
  • түсіндім.
  • тәжірибеден
  • сыпырғышты
26. Таны және оқы.
  • – Ана, бөлмемді тазалайын деп едім.
  • – Қазір сен бөлмені сыпырсаң, шаң көтеріледі, ал сол бөлмеде өзің ұйықтайсың ғой.
  • – Балам, сыпырғышты не істейсің?
  • – Оның себебі көп. Үйден береке кетеді, – дейді халқымыз. Ал, негізі, бұл жай тазалық емес пе!?
  • – Неге?
  • – Қалай?
  • – Кеш болды ғой, кешке үй сыпырмайды? Сондай ырым бар.
27. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
28. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
Мәтінде қандай ортақ ұқсастық бар?
  • балаға қатысты
  • заттарға қатысты
  • дене мүшесі туралы
29. Таны және оқы.
Жалпы көшпелі халықтың қатты ырымшыл болатыны белгілі. Жаман ырым болмайды, себебі барлық ырым жақсы ниеттен туған. Сондай бірнеше ырым-тыйымдарды назарларыңызға ұснып отырмыз. 1. Қазақ халқында үйге кірген жыланды өлтірмей, басына сүт, айран, құйып шығару ырымы бар. Бұл жерде ақ тағам – таза пиғыл, ақ тілектің, жақсылыққа жорудың символы. Сонда, жыланның басына ақ құю оны перiштеге балауды бiлдiргенi болып шығады. Кейде тіпті үйге кірген жыланды өлтірмей, басына ақ құю жамандыққа жақсылықпен жауап берудің белгісі саналған. 2. Баланың кіндігін өткір пышақпен немесе балтамен кескен. Пышақтай немесе балтадай өткір, батыр болсын деген сенімде болған. Қайшымен кеспеген. Қайшымен кессе, жолы болмайды, сәтсіздік көп болады деп түсінген. 3. Халқымыз "бос бесікті тербетуге болмайды" деп тыйып отырған. Яғни "баласыз қалады" деп ырымдаған. Әбден ескірген бесікті шаңыраққа іліп қойған, қоқысқа тастамаған. Бұл – ұрпақты болайын деген ырымы. Кей отбасында бірнеше атадан бері келе жатқан бесіктер бар. Ырымдап, сақтап, ұрпақтарына қалдырып отырған.
Толығырақ
  • Мәтінде ырым-тыйымдар берілді
  • Бесікті ауыстырып отырған
  • Бала кіндігін қайшымен кеседі
30. Таны және оқы.
  • Бот
  • Бәрі сенеді
  • Бәріне емес
  • Бәрі айтады
1.

Сену

Верить

Сену

Верить

СЕНУ
н
Н
у
У
е
Е
С
С
  • Жат әдет
  • Сену
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу
  • Верить
  • Плохая привычка
  • Воспитывать
  • Остеречь

Верить

  • Жат әдет
  • Сену
  • Сақтандыру
  • Тәрбиелеу

Верить

н
Н
у
У
е
Е
С
С

Верить

2.

Тәрбиелеу

Воспитывать

Тәрбиелеу

Воспитывать

ТӘРБИЕЛЕУ
ә
Ә
у
У
б
Б
Т
Т
е
Е
и
И
л
Л
е
Е
р
Р
  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Тәрбиелеу
  • Түсінік
  • Суеверный
  • Запрет
  • Воспитывать
  • Понимание

Воспитывать

  • Ырымшыл
  • Тыйым
  • Тәрбиелеу
  • Түсінік

Воспитывать

ә
Ә
у
У
б
Б
Т
Т
е
Е
и
И
л
Л
е
Е
р
Р

Воспитывать

3.

Тыйым

Запрет

Тыйым

Запрет

ТЫЙЫМ
Т
Т
ы
Ы
ы
Ы
м
М
й
Й
  • Тыйым
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Түсінік
  • Верить
  • Запрет
  • Воспитывать
  • Понимание

Запрет

  • Тыйым
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Түсінік

Запрет

Т
Т
ы
Ы
ы
Ы
м
М
й
Й

Запрет

4.

Ырымшыл

Суеверный

Ырымшыл

Суеверный

ЫРЫМШЫЛ
ы
Ы
ы
Ы
м
М
л
Л
Ы
Ы
ш
Ш
р
Р
  • Тәрбиелеу
  • Тәжірибе
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл
  • Воспитывать
  • Суеверный
  • Опыт
  • Остеречь

Суеверный

  • Тәрбиелеу
  • Тәжірибе
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл

Суеверный

ы
Ы
ы
Ы
м
М
л
Л
Ы
Ы
ш
Ш
р
Р

Суеверный

5.

Жат әдет

Плохая привычка

Жат әдет

Плохая привычка

ЖАТ ӘДЕТ
а
А
т
Т
Ж
Ж
е
Е
т
Т
 
 
ә
Ә
д
Д
  • Жат әдет
  • Тыйым
  • Ырым
  • Тәжірибе
  • Запрет
  • Плохая привычка
  • Примета
  • Опыт

Плохая привычка

  • Жат әдет
  • Тыйым
  • Ырым
  • Тәжірибе

Плохая привычка

а
А
т
Т
Ж
Ж
е
Е
т
Т
 
 
ә
Ә
д
Д

Плохая привычка

6.

Діни

Религиозный

Діни

Религиозный

ДІНИ
н
Н
Д
Д
и
И
і
І
  • Тыйым
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Діни
  • Религиозный
  • Запрет
  • Верить
  • Воспитывать

Религиозный

  • Тыйым
  • Тәрбиелеу
  • Сену
  • Діни

Религиозный

н
Н
Д
Д
и
И
і
І

Религиозный

7.

Сақтандыру

Остеречь

Сақтандыру

Остеречь

САҚТАНДЫРУ
қ
Қ
р
Р
ы
Ы
у
У
д
Д
т
Т
н
Н
С
С
а
А
а
А
  • Сақтандыру
  • Сақтандыру
  • Ырым
  • Салдар
  • Остеречь
  • Последствие
  • Остеречь
  • Примета

Остеречь

  • Сақтандыру
  • Сақтандыру
  • Ырым
  • Салдар

Остеречь

қ
Қ
р
Р
ы
Ы
у
У
д
Д
т
Т
н
Н
С
С
а
А
а
А

Остеречь

8.

Салдар

Последствие

Салдар

Последствие

САЛДАР
л
Л
д
Д
р
Р
С
С
а
А
а
А
  • Сену
  • Тәжірибе
  • Сақтандыру
  • Салдар
  • Последствие
  • Верить
  • Опыт
  • Остеречь

Последствие

  • Сену
  • Тәжірибе
  • Сақтандыру
  • Салдар

Последствие

л
Л
д
Д
р
Р
С
С
а
А
а
А

Последствие

9.

Дүние

Вселенная, мир

Дүние

Вселенная, мир

ДҮНИЕ
и
И
Д
Д
н
Н
е
Е
ү
Ү
  • Сену
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл
  • Дүние
  • Вселенная, мир
  • Суеверный
  • Остеречь
  • Верить

Вселенная, мир

  • Сену
  • Сақтандыру
  • Ырымшыл
  • Дүние

Вселенная, мир

и
И
Д
Д
н
Н
е
Е
ү
Ү

Вселенная, мир

10.

Ырым

Примета

Ырым

Примета

ЫРЫМ
Ы
Ы
м
М
ы
Ы
р
Р
  • Түсінік
  • Тыйым
  • Діни
  • Ырым
  • Понимание
  • Религиозный
  • Примета
  • Запрет

Примета

  • Түсінік
  • Тыйым
  • Діни
  • Ырым

Примета

Ы
Ы
м
М
ы
Ы
р
Р

Примета

11.

Түсінік

Понимание

Түсінік

Понимание

ТҮСІНІК
с
С
і
І
Т
Т
к
К
ү
Ү
н
Н
і
І
  • Тәжірибе
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым
  • Опыт
  • Запрет
  • Воспитывать
  • Понимание

Понимание

  • Тәжірибе
  • Түсінік
  • Тәрбиелеу
  • Тыйым

Понимание

с
С
і
І
Т
Т
к
К
ү
Ү
н
Н
і
І

Понимание

12.

Тәжірибе

Опыт

Тәжірибе

Опыт

ТӘЖІРИБЕ
ә
Ә
ж
Ж
і
І
е
Е
и
И
Т
Т
б
Б
р
Р
  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу
  • Суеверный
  • Воспитывать
  • Запрет
  • Опыт

Опыт

  • Тәжірибе
  • Тыйым
  • Ырымшыл
  • Тәрбиелеу

Опыт

ә
Ә
ж
Ж
і
І
е
Е
и
И
Т
Т
б
Б
р
Р
Сөздікқор
Ырым
Примета
Тәрбиелеу
Тыйым
Запрет
Тәрбиелеу
Ырымшыл
Суеверный
Тыйым
Салдар
Верить
Сену
Сақтандыру
Остеречь
Ырымшыл
Діни
Воспитывать
Тәрбиелеу
Тыйым
Понимание
Түсінік
Жат әдет
Плохая привычка
Тыйым
Тыйым
Вселенная, мир
Дүние
Діни
Религиозный
Ырымшыл
Ырымшыл
Опыт
Тәжірибе
Салдар
Последствие
Сақтандыру

Поздравляем!

Урок закончен

Грамматиика