Халықтық өлшемдер

Сөздікқор

1/12

Урок

1/10

Урок

2/10

Урок

3/10

Поздравляем!

Урок закончен

очков
1. Таны және оқы.
  • Адым
  • Тұтам
ТұтамШымшымҚұлашАдым
  • Құлаш
  • Шымшым
2. Таны және оқы.
  • Жұдырықтай
  • Елең-алаң
ЖұдырықтайЕлең-алаңТүйірИт өлген жер
  • Ит өлген жер
  • Түйір
3. Таны және оқы.
  • Шаңқай түс
  • Үскірік
Шаңқай түсМизамшуақШынашақтайҮскірік
  • Шынашақтай
  • Мизамшуақ
4. Таны және оқы.
  • Құлаш
  • Адым
  • Шымшым
  • Құлаш
  • Елең-алаң
  • Адым
  • Түйір
  • Шымшым
5. Таны және оқы.
м
М
а
А
ұ
Ұ
т
Т
Т
Т
6. Таны және оқы.
  • Ит өлген жер
  • Жұдырықтай
  • Елең-алаң
  • Түйір
  • Ит өлген жер
  • Үскірік
  • Жұдырықтай
  • Елең-алаң
  • Түйір
  • Шынашақтай
7. Таны және оқы.
р
Р
і
І
і
І
к
К
к
К
с
С
Ү
Ү
8. Таны және оқы.
9. Таны және оқы.
  • Шаңқай түс
  • Шынашақтай
  • Мизамшуақ
  • Үскірік
  • Тұтам
  • Қазақ жері мұнай, көмір, темір, алтын, күміс және тағы басқа элементтерге бай
  • Шаңқай түс
  • Шынашақтай
  • Мизамшуақ
  • Үскірік
10. Таны және оқы.
11. Таны және оқы.
12. Таны және оқы.
13. Таны және оқы.
14. Таны және оқы.
  1. Үйге
    келген
    қонақты
    ешқайсысымыз
    қуанып
    қарсы
    алмадық.
    Бұны
    байқаған
    қонақ
    та
    ыңғайсызданды,
    бірақ
    өз
    үйі
    ит
    өлген
    қалғандықтан
    осында
    қонатынын
    айтты.
    Қолындағы
    ауыр
    сөмкесін
    ашуға
    кірісті.
    Сөмкесінен
    ауылдан
    әкелген
    үлкендігі
    алмасын
    шығарып,
    үстел
    үстіне
    қоя
    бастады.
  • зілдей
  • жерде
  • жұдырықтай-жұдырықтай
  • бейуақытта
15. Таны және оқы.
  • Батыр атамыздың шоқпары дағарадай.
  • Шынашақтай затты көтеріп алыпты.
  • Бір тұтам күн тез өтіп кетті.
16. Таны және оқы.
тапсырманы
тапсырманы
қас
қас
қағым
қағым
Студенттер
Студенттер
сәтте
сәтте
орындады.
орындады.
17. Таны және оқы.
  1. Бір
    күн
    тез
    өте
    шығады,
    сондықтан
    барлығын
    алдын
    ала
    жоспарлап
    аламын.
    Жұмыс
    уақытында
    офистен
    бір
    жерге
    шығуға
    рұқсат
    жоқ.
    Сондықтан
    ары-бері
    жүрмей,
    әркім
    өз
    жұмыс
    орнында
    отырады.
    Ат
    ұжым
    ішінде
    біреудің
    жоқтығы
    бірден
    белгілі
    болып
    қалады.
  • бейуақытта
  • тұтам
  • адым
  • төбеліндей
18. Таны және оқы.
  • Шаңқай тал
  • Шамқай түс
  • Шаңқай ағаш
  • Шаңқай түс
19. Таны және оқы.
  • Шаңқай түс
  • Мизамшуақ
  • Елең-алаң
20. Таны және оқы.
  • Қас қағым сәт
  • Ит өлген жер
  • Бейуақыт
21. Таны және оқы.
Қай тақырыпта сабақ өткен еді?
  • Сөздердің шығу тарихы туралы
  • Халықтық өлшемдер туралы
  • Жазушылар туралы
22. Таны және оқы.
  • Бір қосуыс ұнды ыдысқа салды.
  • Ит өлген жерде деген тұрақты тіркесті үйрендім.
  • Үскірік уақытында далада көп жүрді.
23. Таны және оқы.
  1. Амансыз
    ба,
    ата.
    Хал-жағдайыңыз
    қалай?
  2. Аман-есенмін,
    балам.
    Өзің
    бейуақытта
    неге
    жүрсің?
  3. Досымды
    сағындым,
    оны
    көріп
    кетейін
    деп
    келдім.
    Жұмыс
    пен
    үйдің
    арасында
    бүкіл
    уақытымыз
    өтіп
    жатыр.
    Бір
    тұтам
    күн
    зуылдап
    өтіп,
    ештеңеге
    үлгермейміз.
  4. Солай
    ма,
    бұрынғыдай
    шаңқай
    түске
    дейін
    ұйықтап,
    қыдырып
    жүруді
    қойып,
    жұмысқа
    бас
    бұрғандарың
    да
    дұрыс
    шығар.
  5. Иә,
    ата.
    Уақыттың
    қадірін
    енді
    біле
    бастадық?
  6. Талай
    данышпан
    уақыттың
    қымбаттығы
    туралы
    қанатты
    сөздерді
    бекер
    қалдырмаған.
  7. Суворовтың
    «Ақша
    қымбат,
    адам
    өмірі
    одан
    қымбат,
    ал
    уақыт
    бәрінен
    қымбат»
    деген
    сөзі
    есіме
    түсіп
    отыр.
  8. Қас
    қағым
    сәтте
    есейіп
    шыға
    келдіңдер.
    Сендердің
    қалай
    ер
    жетіп
    кеткендеріңді
    байқамай
    да
    қалғандаймыз.
  9. Өзіміз
    де
    байқамай
    қалдық,
    ата.
24. Таны және оқы.
Сұхбат не туралы?
  • Мезгіл туралы
  • Уақыт туралы
  • Өлшем туралы
25. Таны және оқы.
  1. Амансыз
    ба,
    ата.
    Хал-жағдайыңыз
    қалай?
  2. Аман-есенмін,
    балам.
    Өзің
    неге
    жүрсің?
  3. Досымды
    сағындым,
    оны
    көріп
    кетейін
    деп
    келдім.
    Жұмыс
    пен
    үйдің
    арасында
    бүкіл
    уақытымыз
    өтіп
    жатыр.
    Бір
    күн
    зуылдап
    өтіп,
    ештеңеге
    үлгермейміз.
  4. Солай
    ма,
    бұрынғыдай
    дейін
    ұйықтап,
    қыдырып
    жүруді
    қойып,
    жұмысқа
    бас
    бұрғандарың
    да
    дұрыс
    шығар.
  5. Иә,
    ата.
    Уақыттың
    қадірін
    енді
    біле
    бастадық?
  6. Талай
    уақыттың
    қымбаттығы
    туралы
    қанатты
    сөздерді
    бекер
    қалдырмаған.
  7. Суворовтың
    «Ақша
    қымбат,
    адам
    өмірі
    одан
    қымбат,
    ал
    уақыт
    бәрінен
    қымбат»
    деген
    сөзі
    есіме
    түсіп
    отыр.
  8. есейіп
    шыға
    келдіңдер.
    Сендердің
    қалай
    ер
    жетіп
    кеткендеріңді
    байқамай
    да
    қалғандаймыз.
  9. Өзіміз
    де
    байқамай
    қалдық,
    ата.
  • қағым
  • данышпан
  • тұтам
  • сәтте
  • бейуақытта
  • түске
  • шаңқай
  • Қас
26. Таны және оқы.
  • – Суворовтың «Ақша қымбат, адам өмірі одан қымбат, ал уақыт бәрінен қымбат» деген сөзі есіме түсіп отыр.
  • – Солай ма, бұрынғыдай шаңқай түске дейін ұйықтап, қыдырып жүруді қойып, жұмысқа бас бұрғандарың да дұрыс шығар.
  • – Иә, ата. Уақыттың қадірін енді біле бастадық?
  • – Досымды сағындым, оны көріп кетейін деп келдім. Жұмыс пен үйдің арасында бүкіл уақытымыз өтіп жатыр. Бір тұтам күн зуылдап өтіп, ештеңеге үлгермейміз.
  • – Амансыз ба, ата. Хал-жағдайыңыз қалай?
  • – Аман-есенмін, балам. Өзің бейуақытта неге жүрсің?
  • – Талай данышпан уақыттың қымбаттығы туралы қанатты сөздерді бекер қалдырмаған.
27. Таны және оқы.
Күн мезгілдерін халық күнделікті шаруашылықта кәсіппен үйлестіріп, қай уақыт екендігін айнытпай дәл ажырата білген. Мәселен, қозы ағытар кезде, қозы көгендеп жатқанда, мал өрістен қайта, мал қоралана дегендердің бәрі де күн шыққаннан күн батқанға дейінгі уақытты білдіреді. Көшпенділер уақыт пен қашықтықты (кеңістік) бір ғана өлшеммен білдіріп отырған. Мәселен, алты айшылық жер, апталық жер, бір күндік жер сияқты уақыт өлшемдері бір нүктеден екінші нүктеге дейінгі қашықтық қана емес, кететін уақыт мерзімін білдіреді. Сол секілді күндік жер, сәскелік жер, күні ертең, күні кеше, алты ай қыс сияқты тіркестер туралы да осыны айтуға болады. Жерді түзiлiсiне, топырағына, шөбіне қарап қоныс таңдап, жұлдыздың орналасуы мен үркердің түсуі, айдың тууына қарап бағыт алатын халықтық білім әлі күнге дейін толық зерттеліп біткен жоқ. Тағы бір айта кетерлігі, көшпелі түркі тайпалары (қазақ халқы) өзге бір өркениеттер секілді табиғат ананы өзгертуге немесе оған үстемдік етуді мақсат етпеді. Керісінше, табиғатты қасиет тұтып онымен гармониялық үйлесімде бола білді. Яғни қазақ үшін кез келген кеңістік кие, зымырап өтіп бара жатқан уақыттың әрбір сәті құнды саналды. Бұл көшпелі өмір сүрген қазақ халқының экологиялық санасының биіктігі мен уақыт пен кеңістік туралы пайымымының аса жоғары деңгейде болғанын көрсетсе керек.
Толығырақ
28. Таны және оқы.
Күн мезгілдерін халық күнделікті шаруашылықта кәсіппен үйлестіріп, қай уақыт екендігін айнытпай дәл ажырата білген. Мәселен, қозы ағытар кезде, қозы көгендеп жатқанда, мал өрістен қайта, мал қоралана дегендердің бәрі де күн шыққаннан күн батқанға дейінгі уақытты білдіреді. Көшпенділер уақыт пен қашықтықты (кеңістік) бір ғана өлшеммен білдіріп отырған. Мәселен, алты айшылық жер, апталық жер, бір күндік жер сияқты уақыт өлшемдері бір нүктеден екінші нүктеге дейінгі қашықтық қана емес, кететін уақыт мерзімін білдіреді. Сол секілді күндік жер, сәскелік жер, күні ертең, күні кеше, алты ай қыс сияқты тіркестер туралы да осыны айтуға болады. Жерді түзiлiсiне, топырағына, шөбіне қарап қоныс таңдап, жұлдыздың орналасуы мен үркердің түсуі, айдың тууына қарап бағыт алатын халықтық білім әлі күнге дейін толық зерттеліп біткен жоқ. Тағы бір айта кетерлігі, көшпелі түркі тайпалары (қазақ халқы) өзге бір өркениеттер секілді табиғат ананы өзгертуге немесе оған үстемдік етуді мақсат етпеді. Керісінше, табиғатты қасиет тұтып онымен гармониялық үйлесімде бола білді. Яғни қазақ үшін кез келген кеңістік кие, зымырап өтіп бара жатқан уақыттың әрбір сәті құнды саналды. Бұл көшпелі өмір сүрген қазақ халқының экологиялық санасының биіктігі мен уақыт пен кеңістік туралы пайымымының аса жоғары деңгейде болғанын көрсетсе керек.
Толығырақ
Мәтінде қандай мәселе көтеріледі?
  • Жыл мезгілдері туралы
  • Көне өлшем бірліктері туралы
  • Көшпенділердің әдет-ғұрпы туралы
29. Таны және оқы.
Күн мезгілдерін халық күнделікті шаруашылықта кәсіппен үйлестіріп, қай уақыт екендігін айнытпай дәл ажырата білген. Мәселен, қозы ағытар кезде, қозы көгендеп жатқанда, мал өрістен қайта, мал қоралана дегендердің бәрі де күн шыққаннан күн батқанға дейінгі уақытты білдіреді. Көшпенділер уақыт пен қашықтықты (кеңістік) бір ғана өлшеммен білдіріп отырған. Мәселен, алты айшылық жер, апталық жер, бір күндік жер сияқты уақыт өлшемдері бір нүктеден екінші нүктеге дейінгі қашықтық қана емес, кететін уақыт мерзімін білдіреді. Сол секілді күндік жер, сәскелік жер, күні ертең, күні кеше, алты ай қыс сияқты тіркестер туралы да осыны айтуға болады. Жерді түзiлiсiне, топырағына, шөбіне қарап қоныс таңдап, жұлдыздың орналасуы мен үркердің түсуі, айдың тууына қарап бағыт алатын халықтық білім әлі күнге дейін толық зерттеліп біткен жоқ. Тағы бір айта кетерлігі, көшпелі түркі тайпалары (қазақ халқы) өзге бір өркениеттер секілді табиғат ананы өзгертуге немесе оған үстемдік етуді мақсат етпеді. Керісінше, табиғатты қасиет тұтып онымен гармониялық үйлесімде бола білді. Яғни қазақ үшін кез келген кеңістік кие, зымырап өтіп бара жатқан уақыттың әрбір сәті құнды саналды. Бұл көшпелі өмір сүрген қазақ халқының экологиялық санасының биіктігі мен уақыт пен кеңістік туралы пайымымының аса жоғары деңгейде болғанын көрсетсе керек.
Толығырақ
  • Экологиялық мәселелерді қасқағымда шешкен.
  • Тайпалардың қарым-қатынасы елең-алаңда шешілді.
  • Көшпенділер өркениеті табиғатпен үйлесімде болуды мақсат еткен.
30. Таны және оқы.
  • Бот
  • Ат төбеліндей ғана екен.
  • Ит өлген жер сияқты жиі қолданыстағыларын білемін.
  • Бейуақытта жағдай сұрамайды.
Сөздікқор
Тұтам
Горсть
Мизамшуақ
Құлаш
Размах рук
Түйір
Шымшым
Щепотка
Шынашақтай
Адым
Шаг
Мизамшуақ
Құлаш
Крошка; крупинка; зернышко
Түйір
Елең-алаң
Сумерки предрассветные
Түйір
Шымшым
Размером с кулак
Жұдырықтай
Ит өлген жер
Очень далекая местность; глухая местность 
Жұдырықтай
Шынашақтай
С мизинец; малюсенький; крохотный
Мизамшуақ
Үскірік
Стужа; лютый холод
Ит өлген жер
Мизамшуақ
Бабье лето
Шымшым
Шаңқай түс
Самый полдень
Үскірік

Поздравляем!

Урок закончен

Грамматиика